styczeń 2017

Wpływ rosyjskich sankcji na polski sektor rolno-spożywczy

Wprowadzone przez Rosję w 2014 r. ograniczenia na wwóz produktów rolniczych i żywności z UE w założeniu były nie tylko rewanżem za europejskie sankcje, ale również próbą podniesienia politycznych kosztów ich nałożenia poprzez uderzenie we wpływową grupę interesu. Polska miała być jedną z głównych ofiar kontr-sankcji. Utrata ważnego rynku zbytu miała wywołać na tyle poważne straty, aby skłonić polskich, rolników, sadowników i hodowców do nacisku na elity polityczne stojące w obliczu wyborów samorządowych (listopad 2014) prezydenckich (maj 2015) i parlamentarnych (październik 2015).

Rzućmy okiem na statystyki z lat 2013-2015, aby ocenić rzeczywisty wpływ tych restrykcji na sektor rolniczy. W 2013 r. polscy producenci sprzedali zagranicę produkty rolno-spożywcze o wartości 20,4 mld euro, stanowiące 7,1% całości eksportu, z czego na Rosję przypadło 1,25 mld euro. W kolejnym roku pod wpływem sankcji eksport żywności do Rosji spadł o 30% do poziomu 0,88 mld, ale całkowita wartość eksportu tych produktów wzrosła o 7.1% do 21,9 mld euro. Pozytywna dynamika została zachowana również w 2015 r. kiedy to wartość sprzedanej zagranicę żywności wzrosła o 7,7% do 23,6 mld euro (z czego 19,3 mld przypadło na UE). Stało się tak mimo silnego spadku sprzedaży do Rosji do 398 mln euro (o 55% w porównaniu do 2014 r.). Udział wschodniego sąsiada we wpływach z eksportu produktów rolno-spożywczych spadł do 1,7%. W pierwszej połowie 2016 r. wartość polskiego eksportu wzrosła o 1,1%, a wartość sprzedaży do Rosji spadła po raz kolejny, tym razem o 5.1%. Rosja w klasyfikacji odbiorców tych produktów spadł z 15. na 18. miejsce.  Co ciekawe, polski eksport skierowany poza UE i kraje WNP wzrósł w 2015 r. o 13% z 2,8 mld euro do 3,1 mld euro (pozytywna dynamika utrzymała się w pierwszych miesiącach 2016 r.). Polski sektor rolno-spożywczy zdołał więc skutecznie zniwelować straty wywołane rosyjskimi sankcjami nie tyko dzięki zwiększeniu obecności w UE, ale również na innych rynkach. 

Oczywiście nie należy zapominać o stratach poniesionych przez pewne branże i producentów, którzy byli w większym stopniu od innych uzależnieni od rosyjskich odbiorców. Polska zanotowała na przykład w 2015 r. spadek wolumenu jak i wartości eksportu owoców (odpowiednio o 12% i 2%), w szczególności jabłek (w obu przypadkach o 19%), oraz spadek wpływów w sektorze mleczarskim (o 15% przy niewielkim wzroście wolumenu, co wskazuje jednakowoż, że na wyniki wpływ miało nie tylko embargo, ale gorsza koniunktura). Rosyjskie ograniczenia uderzyły więc w wyniki niektórych segmentów branży rolno-spożywczej, ale z siłą niewspółmierną ani do przyświecających im zamierzeń ani pojawiających się gdzieniegdzie opinii sugerujących ogromne straty.

Sankcje pozwoliły w istocie na negatywne zweryfikowanie długoletniego domniemania, że los polskich producentów żywności zależy w dużej mierze od rosyjskiego rynku. Owszem, sankcje poważnie utrudniły działalność wielu polskim firmom. Część z nich – w szczególności podmioty o słabo zdywersyfikowanych rynkach zbytu – nie poradziła sobie w nowej sytuacji, nie udało się bowiem skutecznie przekierować całego zablokowanego eksportu jabłek, gruszek, wieprzowiny czy serów na inne rynki. Jednak częściowe rekompensaty ze środków unijnych, wsparcie rządu w poszukiwaniu innych odbiorców w Azji Wschodniej, na Bliskim Wschodzie i Afryce Północnej i wreszcie, rzecz najważniejsza, zdolność polskich przedsiębiorców do adaptacji swoich strategii eksportowych do niekorzystnych warunków politycznych i rynkowych pozwoliły nie tylko na przetrwanie, ale utrzymanie pozytywnej dynamiki eksportu.

Założenia stojące u podstaw rosyjskich kontr-sankcji okazały się błędne, a wyprowadzona z nich polityka przyniosła rezultaty odwrotne do zamierzonych. Polski sektor rolno-spożywczy dość dobrze poradził sobie z embargiem a postulaty zmiany polityki wobec Rosji nie przebiły się do głównego nurtu dyskusji w Polsce. Nie pierwsze w ostatniej dekadzie ograniczenia handlowe nałożone przez Rosję wzmocniły jedynie u przedsiębiorców przekonanie o potrzebie dywersyfikacji rynków zbytu w świetle wysokiego ryzyka związanego z nadmiernym uzależnianiem się od niestabilnego rosyjskiego odbiorcy. Dodatkowo, rosyjskie kontr-sankcje pobudziły do większej aktywności na rynkach pozaeuropejskich.

Chociaż restrykcje przyniosły poważne straty niektórym polskim producentom, to jednocześnie wymusiły działania dostosowawcze, które – przy założeniu ich kontynuacji – będą mieć długofalowo pozytywne konsekwencje. Państwo o zróżnicowanej ofercie eksportowej i zdywersyfikowanych rynkach zbytu staje się bowiem automatycznie mniej podatne na zakłócenia w relacjach z nieprzewidywalnym partnerem.

 Autor: Ernest Wyciszkiewicz

Od dnia 25 maja 2018 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stosuje się rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1), zwane dalej „RODO”, jak również z tym dniem weszła w życie ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. poz. 1000).
W związku z wprowadzeniem nowych regulacji prawnych przekazujemy poniższe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz o zasadach, na jakich się to odbywa.
- Administratorem danych jest Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, ul. Jasna 14/16A, 00-041 Warszawa, oraz podmioty, z którymi zawarło ono stosowne umowy o przetwarzanie danych osobowych w imieniu Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia.
- Organem nadzorczym w rozumieniu RODO, powołanym do kontroli przestrzegania ochrony danych osobowych, jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
- Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia wyznaczyło inspektora ochrony danych w osobie Macieja Łuczaka, z którym można się kontaktować drogą mailową pod adresem .
- Administrator danych pozyskuje dane osobowe w sposób automatyczny w ramach korzystania ze stron internetowych administrowania przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia (są one zapisywane w plikach cookies) oraz poprzez logowanie się użytkowników korzystających ze stron internetowych Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia.
- Dane osobowe to informacje umożliwiające zidentyfikowanie osób fizycznych. W przypadku korzystania z naszych stron internetowych takimi danymi są w szczególności: imię i nazwisko, adres zamieszkania, adres e-mail, login, hasło, adres IP, czy numer telefonu.
- Gromadzenie i przetwarzanie zebranych danych osobowych jest niezbędne do korzystania z prowadzonych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia serwisów i usług oraz wykonywania przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia swoich zadań ustawowych.
- Każde pozyskiwanie danych osobowych musi być oparte na właściwych podstawach prawnych. Obok stosownego umocowania ustawowego oraz umowy zawartej pomiędzy stronami, taką podstawą jest także dobrowolne przekazanie danych osobowych i zgoda na ich przetwarzanie w celu, w jakim zostały udostępnione administratorowi.
- Osoba, który wyraziła zgodę na przetwarzania danych osobowych jest uprawniona, aby taką zgodę w każdej chwili - bez wskazywania jakichkolwiek przyczyn – cofnąć bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Posiada ona także prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania. Ma także uprawnienie do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec sposobu przetwarzania danych, a także wniesienia skargi do organu nadzorczego w rozumieniu RODO, to jest do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
- Warunkiem korzystania ze stron internetowych prowadzonych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia jest wyrażenie dobrowolnej i niczym nieskrępowanej zgody na przetwarzanie danych osobowych w ramach obowiązujących przepisów prawnych. - W przypadku korzystania ze stron internetowych administrowanych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia przez osoby poniżej 16 roku życia konieczne jest wyrażenie stosownej zgody lub jej zaaprobowanie przez osobę sprawującą władzę rodzicielską lub opiekę nad takim nieletnim.
Mając powyższe na uwadze, jeżeli jesteś osobą, która ukończyła 16 lat i dobrowolnie wyrażasz zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych zbieranych automatycznie w ramach korzystania z serwisów i usług oferowanych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia kliknij na krzyżyk z prawej strony wyrażając zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych.