grudzień 2016

Wpływ wojny rosyjsko-ukraińskiej na polsko-rosyjskie stosunki handlowe

Agresja na Ukrainę, aneksja i okupacja Krymu, destabilizacja Donbasu leżą u podstaw trwającego od 2014 r. głębokiego kryzysu w relacjach między Rosją i Zachodem. Polityczne napięcie przełożyło się również na stosunki gospodarcze. Obustronne sankcje w powiązaniu z recesją w Rosji wywołaną spadkiem cen ropy naftowej wpłynęły na dynamikę stosunków handlowych, zarówno na poziomie ogólnoeuropejskim jak i dwustronnym. W dyskusjach na temat przyszłości sankcji często pojawia się argument o poważnych stratach, jakie europejskie gospodarki ponoszą na skutek restrykcji. Przykład Polski pokazuje, że do takich uogólnień należy podchodzić ostrożnie.

Stosunki handlowe między Polską i Rosją przed kryzysem charakteryzowała bardzo pozytywna dynamika. Wartość obrotów w latach 2004-2013 wzrosła z 7,2 mld euro do 27,2 mld euro. Struktura przedmiotowa była typowa dla relacji Rosji z innymi państwami rozwiniętymi i utrzymuje się w takiej postaci do dziś. Rosja sprzedaje do Polski przede wszystkim paliwa i nośniki energii (w 2015 r.: paliwa, smary i ich pochodne, surowce niejadalne – 67,1%, towary i wyroby przemysłowe – 7,2%, chemikalia – 5,4%, maszyny – 2,4%, żywność i napoje – 1,2%, inne – 16,6%), podczas gdy Polska oferuje zróżnicowany zakres towarów (w 2015 r. maszyny – 36%, towary i wyroby przemysłowe – 34,7%, chemikalia – 20,4%, żywność i napoje, oleje – 7%, paliwa i surowce niejadalne – 1,8%). Z powodu utrzymujących się wysokich cen ropy naftowej i gazu ziemnego Polska tradycyjnie notowała i notuje w relacjach z Rosją wysoki deficyt.

Okres po 2014 r. obfitował też jednak w dość liczne spory handlowe, które dotyczyły przede wszystkim eksportu polskiej żywności. Rosyjskie służby fitosanitarne regularnie ograniczały polskim producentom dostęp do rynku. Podobne praktyki były stosowane wobec podmiotów z innych państw. Powodowane były chęcią uderzenia w konkurencję rosyjskich grup interesu oraz tworzeniem i wygrywaniem podziałów wewnątrz UE. Powtarzające się spory przyczyniały się do okresowych fluktuacji w obrotach poszczególnymi grupami towarów, ale nie wpłynęły w sposób istotny na ogólną pozytywną dynamikę polskiego eksportu.

Tabela 1. Stosunki handlowe Polski z Rosją 2004-2016

 

wartość w mld. euro

 

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

I-VI 2016

eksport

ogółem

59,7

71,4

87,9

101,8

116,2

98,2

120,4

136,7

143,5

155

165,7

179,6

90,5

do Rosji

2,2

3,2

3,8

4,7

6,1

3,6

5,0

6,1

7,7

8,2

7,0

5,1

2,5

import

ogółem

71,3

81,2

100,8

120,4

142,4

107,5

134,2

152,6

154,0

157

168,4

177,2

86,3

z Rosji

5,1

7,2

9,7

10,5

13,9

9,2

13,7

18,4

21,6

19,0

17,4

12,9

5

saldo

ogółem

-11,6

-9,8

-12,9

-18,5

-26,2

-9,3

-13,8

-15,9

-10,6

-2,0

-2,7

+2,4

+4,2

z Rosją

-2,9

-4,0

-5,9

-5,8

-7,8

-5,6

-8,7

-12,2

-13,9

-10,9

-10,4

-7,8

-2,5

Źródło: Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego (2007-2015), Główny Urząd Statystyczny

Po 2014 r. wartość polsko-rosyjskiej wymiany handlowej zaczyna wyraźnie spadać. Niższy eksport do Rosji spowodowany był nie tylko ograniczeniami na wwóz polskiej żywności, ale również słabnącym popytem wewnętrznym w Rosji na skutek recesji i deprecjacji rubla. Natomiast spadek wartości importu z Rosji był pochodną niższych cen paliw. Osłabienie powiązań handlowych z Rosją nie wpłynęło jednak na ogólną dynamikę polskiego eksportu, który latach 2013-2015  wzrósł o 24,6 mld euro, mimo spadku wartości sprzedaży do Rosji o 3,1 mld euro. W 2015 r. ogólna wartość polskiego eksportu wyniosła 179,6 mld euro. Najważniejszymi odbiorcami były Niemcy (48,7 mld euro – 27,1%), Wielka Brytania (12,1 mld euro - 6,7%), Czechy (11,9 mld euro - 6,6%), Francja (9,9 mld euro – 5,5%), Włochy (8,7 mld euro - 4,8%), Rosja (5,1 mld euro - 2,9%) i Holandia (7,9 mld euro - 4,4%). Tak więc, wartość polskiego eksportu do Republiki Czeskiej, kraju o czterokrotnie mniejszej populacji, była ponad dwukrotnie wyższa od wartości eksportu do czterokrotnie bardziej ludnej Rosji. To pokazuje rozdźwięk między realnym a postrzeganym znaczeniem rosyjskiego rynku dla polskich producentów. Polski eksport w większości jest skierowany na rynek UE (niemal 80% w 2015 r.).

Ponadto, patrząc na relacje handlowe z Rosją przez pryzmat zagregowanych danych, można zauważyć, że spadek cen paliw przyniósł Polsce korzyść w postaci istotnego zmniejszenia się w 2015 r. deficytu w handlu Rosją z 10,4 mld w 2014 r. do 7,8 mld euro.

Podsumowując, polska gospodarka prawie nie odczuła ani europejskich sankcji ani rosyjskich kontr-sankcji. O dynamice wymiany handlowej i wzrostu gospodarczego decydowały inne czynniki. Strat dla polskiej gospodarki z tytułu obustronnych restrykcji można co najwyżej doszukiwać się na poziomie poszczególnych branż bądź wręcz producentów, którzy nie mieli wystarczająco zdywersyfikowanych rynków i nie byli w stanie w tak krótkim czasie ich pozyskać. W większości przypadków polskie przedsiębiorstwa podjęły jednak skuteczne działania dostosowawcze.

 Autor: Ernest Wyciszkiewicz

Od dnia 25 maja 2018 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stosuje się rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1), zwane dalej „RODO”, jak również z tym dniem weszła w życie ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. poz. 1000).
W związku z wprowadzeniem nowych regulacji prawnych przekazujemy poniższe informacje dotyczące przetwarzania danych osobowych oraz o zasadach, na jakich się to odbywa.
- Administratorem danych jest Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, ul. Jasna 14/16A, 00-041 Warszawa, oraz podmioty, z którymi zawarło ono stosowne umowy o przetwarzanie danych osobowych w imieniu Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia.
- Organem nadzorczym w rozumieniu RODO, powołanym do kontroli przestrzegania ochrony danych osobowych, jest Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
- Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia wyznaczyło inspektora ochrony danych w osobie Macieja Łuczaka, z którym można się kontaktować drogą mailową pod adresem .
- Administrator danych pozyskuje dane osobowe w sposób automatyczny w ramach korzystania ze stron internetowych administrowania przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia (są one zapisywane w plikach cookies) oraz poprzez logowanie się użytkowników korzystających ze stron internetowych Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia.
- Dane osobowe to informacje umożliwiające zidentyfikowanie osób fizycznych. W przypadku korzystania z naszych stron internetowych takimi danymi są w szczególności: imię i nazwisko, adres zamieszkania, adres e-mail, login, hasło, adres IP, czy numer telefonu.
- Gromadzenie i przetwarzanie zebranych danych osobowych jest niezbędne do korzystania z prowadzonych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia serwisów i usług oraz wykonywania przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia swoich zadań ustawowych.
- Każde pozyskiwanie danych osobowych musi być oparte na właściwych podstawach prawnych. Obok stosownego umocowania ustawowego oraz umowy zawartej pomiędzy stronami, taką podstawą jest także dobrowolne przekazanie danych osobowych i zgoda na ich przetwarzanie w celu, w jakim zostały udostępnione administratorowi.
- Osoba, który wyraziła zgodę na przetwarzania danych osobowych jest uprawniona, aby taką zgodę w każdej chwili - bez wskazywania jakichkolwiek przyczyn – cofnąć bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem. Posiada ona także prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania. Ma także uprawnienie do przeniesienia danych, wyrażenia sprzeciwu wobec sposobu przetwarzania danych, a także wniesienia skargi do organu nadzorczego w rozumieniu RODO, to jest do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
- Warunkiem korzystania ze stron internetowych prowadzonych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia jest wyrażenie dobrowolnej i niczym nieskrępowanej zgody na przetwarzanie danych osobowych w ramach obowiązujących przepisów prawnych. - W przypadku korzystania ze stron internetowych administrowanych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia przez osoby poniżej 16 roku życia konieczne jest wyrażenie stosownej zgody lub jej zaaprobowanie przez osobę sprawującą władzę rodzicielską lub opiekę nad takim nieletnim.
Mając powyższe na uwadze, jeżeli jesteś osobą, która ukończyła 16 lat i dobrowolnie wyrażasz zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych zbieranych automatycznie w ramach korzystania z serwisów i usług oferowanych przez Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia kliknij na krzyżyk z prawej strony wyrażając zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych.